Quẻ 7: Sư · Địa Thủy Sư 師 ䷆
Việc huy động đông người (như dụng binh) cần chính nghĩa và người cầm đầu đủ uy tín; nền tảng là bao dung, nuôi dưỡng quần chúng.
- Nội quái (dưới)
- Khảm (Thủy)
- Ngoại quái (trên)
- Khôn (Địa)
Quẻ từ
貞丈人吉,无咎。
Trinh trượng nhân cát, vô cữu.
Giữ chính, (dùng) bậc trưởng thượng đứng đầu thì tốt, không lỗi.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quân chính, bậc trượng nhân tốt, không lỗi.
Đại tượng
地中有水,《師》。君子以容民畜眾。
Địa trung hữu thủy, Sư. Quân tử dĩ dung dân súc chúng.
Trong đất có nước là Sư; người quân tử theo đó bao dung dân và nuôi dưỡng đông người.
Thoán truyện
「師」、眾也,「貞」、正也。能以眾正,可以王矣。剛中而應,行險而順,以此毒天下而民從之,「吉」、又何咎矣。
Sư là đông người, trinh là chính; dùng được đông người theo lẽ chính thì có thể làm vương. Cứng ở giữa mà được ứng, đi vào hiểm mà vẫn thuận; dùng cách ấy để trị thiên hạ, dân vẫn theo, nên tốt và chẳng có lỗi gì.
Sáu hào
初六 · Sư xuất dĩ luật, phủ tang hung.
師出以律,否臧凶。
Quân ra đi phải có kỷ luật; không nghiêm thì xấu.
Ý chính: Khởi sự phải có quy củ rõ ràng ngay từ đầu.
九二 · Tại sư trung, cát, vô cữu, vương tam tích mệnh.
在師中,吉、无咎,王三錫命。
Ở giữa quân, tốt, không lỗi; vua ba lần ban mệnh.
Ý chính: Người chỉ huy giữ trung đạo, được tin cậy thì việc thành.
六三 · Sư hoặc dư thi, hung.
師或輿尸,凶。
Quân có khi phải chở xác về; xấu.
Ý chính: Giao việc sai người, quyền hành không rõ thì dễ thất bại.
六四 · Sư tả thứ, vô cữu.
師左次,无咎。
Quân lui về đóng trại; không lỗi.
Ý chính: Thấy chưa thuận thì lui giữ, đó là hợp lẽ, không phải thua.
六五 · Điền hữu cầm. Lợi chấp ngôn, vô cữu. Trưởng tử suất sư, đệ tử dư thi, trinh hung.
田有禽。利執言,无咎。長子帥師,弟子輿尸,貞凶。
Ruộng có thú; lợi ở việc lên tiếng bắt giữ, không lỗi. Con trưởng cầm quân; con thứ thì chở xác; cứ cố như vậy thì xấu.
Ý chính: Có lý do chính đáng mới hành động, và phải giao việc cho đúng người.
上六 · Đại quân hữu mệnh, khai quốc thừa gia, tiểu nhân vật dụng.
大君有命,開國承家,小人勿用。
Bậc đại quân có mệnh lệnh: phong nước, lập nhà; kẻ tiểu nhân chớ dùng.
Ý chính: Khi thành công, luận công cho công bằng và không trao quyền cho người kém đức.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.