Quẻ 6: Tụng · Thiên Thủy Tụng 訟 ䷅
Tranh chấp sinh ra khi hai bên trái chiều: nên thận trọng, dừng ở mức vừa phải, tìm người công chính phân xử, và lo liệu kỹ từ lúc khởi sự.
- Nội quái (dưới)
- Khảm (Thủy)
- Ngoại quái (trên)
- Càn (Thiên)
Quẻ từ
有孚窒,惕,中吉,終凶。利見大人。不利涉大川。
Hữu phu trất, dịch, trung cát, chung hung. Lợi kiến đại nhân. Bất lợi thiệp đại xuyên.
Có lòng thành mà bị ngăn lấp, nên thận trọng: giữa chừng (dừng lại) thì tốt, theo đến cùng thì xấu. Lợi gặp bậc đại nhân. Không lợi vượt sông lớn.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Kiện, có thật, bị lấp, phải sợ, vừa phải, tốt; theo đuổi đến chót, xấu; lợi về sự thấy người lớn, không lợi về sự sang sông lớn.
Đại tượng
天與水違行,《訟》。君子以作事謀始。
Thiên dữ thủy vi hành, Tụng. Quân tử dĩ tác sự mưu thủy.
Trời và nước đi ngược chiều nhau là Tụng; người quân tử theo đó khi làm việc thì tính toán ngay từ lúc đầu.
Thoán truyện
《訟》,上剛下險,險而健,訟。《訟》、「有孚、窒、惕、中吉」,剛來而得中也。「終凶」、訟不可成也。「利見大人」、尚中正也。「不利涉大川」、入于淵也。
Tụng là trên cứng dưới hiểm, hiểm mà mạnh nên sinh tranh tụng. Thành tín bị lấp, biết sợ, giữa chừng thì tốt là vì cương đến mà đắc trung; đến cùng thì xấu vì kiện tụng không nên để thành. Lợi gặp đại nhân vì chuộng trung chính; không lợi vượt sông lớn vì sẽ sa xuống vực.
Sáu hào
初六 · Bất vĩnh sở sự, tiểu hữu ngôn, chung cát.
不永所事,小有言,終吉。
Không kéo dài việc tranh chấp; có chút lời ra tiếng vào, cuối cùng tốt.
Ý chính: Tranh chấp nên dừng sớm, nói rõ phải trái rồi thôi thì tốt.
九二 · Bất khắc tụng, quy nhi bô kỳ ấp, nhân tam bách hộ vô sảnh.
不克訟,歸而逋其邑,人三百戶无眚。
Kiện không thắng, trở về lánh vào ấp mình; người trong ấp ba trăm hộ không gặp tai vạ.
Ý chính: Biết mình không đủ thế thì lùi về giữ yên, tránh liên luỵ người xung quanh.
六三 · Thực cựu đức, trinh lệ, chung cát. Hoặc tùng vương sự vô thành.
食舊德,貞厲,終吉。或從王事无成。
Hưởng phúc đức cũ, giữ chính dù có nguy, cuối cùng tốt; nếu theo việc vua thì không giành thành công về mình.
Ý chính: An phận với cái mình đã có, không tranh giành thì yên ổn.
九四 · Bất khắc tụng, phục tức mệnh, du. An trinh cát.
不克訟,復即命,渝。安貞吉。
Kiện không thắng, quay về theo lẽ phải, thay đổi ý; yên giữ chính thì tốt.
Ý chính: Biết dừng tranh, đổi ý theo lẽ phải thì giữ được bình an.
九五 · Tụng nguyên cát.
訟元吉。
Xử kiện, rất tốt.
Ý chính: Phân xử công bằng, trung chính thì rất tốt.
上九 · Hoặc tích chi bàn đái, chung triêu tam sỉ chi.
或錫之鞶、帶,終朝三褫之。
Có khi được ban đai lưng da, nhưng trong một buổi sáng bị tước lại ba lần.
Ý chính: Cái được nhờ tranh giành thường không bền, không đáng trọng.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.