Quẻ 60: Tiết · Thủy Trạch Tiết 節 ䷻
Có chừng mực, có định mức thì mọi việc thông; nhưng tiết chế quá khắt khe thì không bền. Đặt chuẩn rõ ràng và hợp lý.
- Nội quái (dưới)
- Đoài (Trạch)
- Ngoại quái (trên)
- Khảm (Thủy)
Quẻ từ
亨。苦節,不可貞。
Hanh. Khổ tiết, bất khả trinh.
Hanh thông. Tiết chế đến mức khắc khổ thì không thể giữ lâu (không thể coi là chính bền).
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Tiết hanh, sự dè dặt khổ không thể chính bền
Đại tượng
澤上有水,《節》。君子以制數度,議德行。
Trạch thượng hữu thủy, Tiết. Quân tử dĩ chế số độ, nghị đức hạnh.
Trên đầm có nước là Tiết; người quân tử theo đó đặt ra số lượng, chuẩn mực, bàn xét đức hạnh.
Thoán truyện
《節》「亨」。剛柔分而剛得中。「苦節不可貞」、其道窮也。說以行險,當位以節,中正以通。天地節而四時成。節以制度,不傷財,不害民。
Tiết thông: cương nhu phân rõ mà cương đắc trung. Tiết khắc khổ không thể giữ vì đạo ấy cùng; vui mà đi vào hiểm, đúng ngôi để tiết chế, trung chính để thông. Trời đất có tiết mà bốn mùa thành; tiết chế bằng chế độ thì không tốn của, không hại dân.
Sáu hào
初九 · Bất xuất hộ đình, vô cữu.
不出戶庭,无咎。
Không ra khỏi sân trong cửa, không lỗi.
Ý chính: Chưa đến lúc thì giữ mình ở trong.
九二 · Bất xuất môn đình, hung.
不出門庭,凶。
Không ra khỏi sân ngoài cổng, xấu.
Ý chính: Đến lúc nên ra mà không ra thì lỡ cơ hội.
六三 · Bất tiết nhược, tắc ta nhược, vô cữu.
不節若,則嗟若,无咎。
Không tiết chế thì phải than thở, chẳng trách ai được.
Ý chính: Không tiết độ thì tự chuốc than thở.
六四 · An tiết. Hanh.
安節。亨。
Yên với sự tiết chế, hanh thông.
Ý chính: Tiết chế một cách tự nhiên thì thông suốt.
九五 · Cam tiết, cát, vãng hữu thượng.
甘節,吉,往有尚。
Tiết chế ngọt ngào (dễ chịu), tốt, đi tới được tôn trọng.
Ý chính: Tiết chế vừa phải khiến người dễ theo.
上六 · Khổ tiết, trinh hung. Hối vong.
苦節,貞凶。悔亡。
Tiết chế khắc khổ, cố giữ thì xấu. Hối hận mất đi.
Ý chính: Tiết chế quá khắt khe thì khó bền; biết điều chỉnh thì bớt hối.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.