Quẻ 51: Chấn · Thuần Chấn (Chấn Vi Lôi) 震 ䷲
Biến động mạnh và bất ngờ như sấm: biết sợ để tự xét mình thì sau đó an vui; giữ được bình tĩnh và trách nhiệm giữa cơn chấn động.
- Nội quái (dưới)
- Chấn (Lôi)
- Ngoại quái (trên)
- Chấn (Lôi)
Quẻ từ
亨。震來虩虩,笑言啞啞,震驚百里,不喪匕鬯。
Hanh. Chấn lai khích khích, tiếu ngôn ách ách, chấn kinh bách lý, bất táng chủy sưởng.
Hanh thông. Sấm đến làm sợ hãi rúm ró, rồi cười nói ha ha; sấm làm kinh động trăm dặm mà (người chủ tế) không đánh rơi muỗng và rượu tế.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Chấn hanh, sợ lại ngơm ngớp, cười nói khanh khách, nhức kinh trăm dậm, chẳng mất môi và rượu Xưởng.
Đại tượng
洊雷、《震》。君子以恐懼脩省。
Tiến lôi, Chấn. Quân tử dĩ khủng cụ tu tỉnh.
Sấm nối tiếp nhau là Chấn; người quân tử theo đó lo sợ mà sửa mình, xét mình.
Thoán truyện
《震》「亨」。「震來虩虩」、恐致福也,「笑言啞啞」、後有則也,「震驚百里」、驚遠而懼邇也。不喪匕鬯、出可以守宗廟社稷,以為祭主也。
Chấn thông. Sấm đến sợ hãi là nhờ sợ mà đến phúc; cười nói ha ha là sau đó có khuôn phép; sấm kinh trăm dặm là làm kinh ở xa và sợ ở gần. Không đánh rơi muỗng rượu tế thì có thể ra giữ tông miếu xã tắc, làm chủ tế.
Sáu hào
初九 · Chấn lai hích hích, hậu tiếu ngôn ách ách, cát.
「震來虩虩」,後「笑言啞啞」,吉。
Sấm đến, sợ hãi nớp nớp; sau cười nói ha hả, tốt.
Ý chính: Biết sợ mà cẩn trọng thì sau được yên vui.
六二 · Chấn lai lệ, ức táng bối, tê vu cửu lăng, vật trục, thất nhật đắc.
震來厲,億喪貝,躋于九陵,勿逐,七日得。
Sấm đến nguy, liệu sẽ mất của, trèo lên chín gò cao; chớ đuổi, bảy ngày được lại.
Ý chính: Tạm mất mát thì lánh lên chỗ an toàn, rồi sẽ lấy lại.
六三 · Chấn tô tô, chấn hành vô sảnh.
震蘇蘇,震行无眚。
Sấm làm sợ run rẩy; nhân sợ mà đi thì không lỗi lầm.
Ý chính: Nhân lo sợ mà sửa đổi thì tránh được lỗi.
九四 · Chấn toại nê.
震遂泥。
Sấm sa vào bùn.
Ý chính: Hành động bị sa lầy, sức không phát ra được.
六五 · Chấn vãng lai lệ, ức vô táng hữu sự.
震往來厲,億无喪有事。
Sấm qua lại đều nguy; liệu không mất gì mà còn giữ được việc.
Ý chính: Giữa biến động, giữ trung thì không mất việc chính.
上六 · Chấn sách sách, thị quắc quắc, chinh hung. Chấn bất vu kỳ cung, vu kỳ lân, vô cữu. Hôn cấu hữu ngôn.
震索索,視矍矍,征凶。震不于其躬、于其鄰、无咎。婚媾有言。
Sấm làm run lẩy bẩy, mắt nhìn ngơ ngác; tiến đi thì xấu. Sấm không đến thân mình mà đến láng giềng, không lỗi. Việc hôn nhân có lời ra tiếng vào.
Ý chính: Thấy người khác gặp nạn mà tự răn thì tránh được lỗi.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.