Quẻ 43: Quải · Trạch Thiên Quải 夬 ䷪
Quyết đoán loại bỏ cái sai: công khai, minh bạch, cảnh giác, bắt đầu từ chính mình, không dùng bạo lực; chia sẻ lợi ích cho người dưới.
- Nội quái (dưới)
- Càn (Thiên)
- Ngoại quái (trên)
- Đoài (Trạch)
Quẻ từ
揚于王庭,孚號有厲,告自邑。不利即戎,利有攸往。
Dương vu vương đình, phu hào hữu lệ, cáo tự ấp. Bất lợi tức nhung, lợi hữu du vãng.
Nêu rõ ở sân vua; thành tâm hô lớn (cảnh báo) rằng có nguy; báo từ trong ấp mình. Không lợi nếu đi ngay vào binh đao; lợi khi có việc đi.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Quải, giơ chưng sân vua, tin gọi, có nguy. Bảo từ làng, chẳng lợi tới quân, lợi có thửa đi.
Đại tượng
澤上於天,《夬》。君子以施祿及下,居德則忌。
Trạch thượng ư thiên, Quải. Quân tử dĩ thi lộc cập hạ, cư đức tắc kỵ.
Nước đầm dâng lên trời là Quải; người quân tử theo đó ban lộc đến người dưới, còn ôm giữ ân đức cho riêng mình là điều kiêng.
Thoán truyện
《夬》、決也,剛決柔也。健而說,決而和。「揚于王庭」、柔乘五剛也,「孚號有厲」、其危乃光也。「告自邑不利即戎」、所尚乃窮也,「利有攸往」、剛長乃終也。
Quải là quyết, cương quyết trừ nhu; mạnh mà vui, quyết mà hòa. Nêu ở sân vua vì một hào nhu cưỡi trên năm hào cương; hô thành tâm có nguy, mối nguy ấy lại làm sáng ra. Báo từ ấp, không lợi dùng binh vì chuộng sức thì cùng; lợi đi vì cương lớn lên thì việc mới kết thúc.
Sáu hào
初九 · Tráng vu tiền chỉ, vãng bất thắng, vi cữu.
壯于前趾,往不勝,為咎。
Mạnh ở đầu ngón chân, đi mà không thắng nổi, thành lỗi.
Ý chính: Chưa đủ sức mà vội xông lên thì sai.
九二 · Dịch hào, mộ dạ hữu nhung, vật tuất.
惕號,莫夜有戎,勿恤。
Cảnh giác hô báo, đêm khuya có giặc cũng chớ lo.
Ý chính: Cảnh giác sẵn sàng thì gặp biến cũng không lo.
九三 · Tráng vu cầu, hữu hung. Quân tử quải quải, độc hành ngộ vũ, nhược nhu, hữu uấn vô cữu.
壯于頄,有凶。君子夬夬,獨行遇雨、若濡,有慍无咎。
Mạnh lộ ra ở gò má, có điều xấu. Quân tử quyết đoán dứt khoát, đi một mình gặp mưa, như bị ướt, có người giận nhưng không lỗi.
Ý chính: Quyết đoán nhưng không phô sắc giận; bị hiểu lầm tạm thời rồi sẽ ổn.
九四 · Đồn vô phu, kỳ hành tư thư. Khiên dương hối vong. Văn ngôn bất tín.
臀无膚,其行次且。牽羊悔亡。聞言不信。
Mông không da, đi lại chập chững. Dắt dê đi theo thì hối hận mất đi. Nghe lời mà không tin.
Ý chính: Lưỡng lự và không chịu nghe lời khuyên thì khó tiến.
九五 · Hiện lục quải quải, trung hành vô cữu.
莧陸夬夬,中行无咎。
Như rau dền mọc trên đất, nhổ bỏ dứt khoát; đi đường giữa thì không lỗi.
Ý chính: Dứt khoát trừ điều xấu nhưng giữ mức trung chính.
上六 · Vô hào, chung hữu hung.
无號,終有凶。
Không còn kêu gọi được, rốt cuộc có điều xấu.
Ý chính: Điều không chính đến hồi cuối thì không thể kéo dài.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.