Quẻ 42: Ích · Phong Lôi Ích 益 ䷩
Tăng thêm cho người dưới, cho cái chung thì mọi việc tiến triển; bản thân thì liên tục học điều tốt, sửa điều sai.
- Nội quái (dưới)
- Chấn (Lôi)
- Ngoại quái (trên)
- Tốn (Phong)
Quẻ từ
利有攸往。利涉大川。
Lợi hữu du vãng. Lợi thiệp đại xuyên.
Lợi khi có việc đi. Lợi vượt sông lớn.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Ích lợi có thửa đi, lợi về sang sông lớn.
Đại tượng
風雷《益》。君子以見善則遷,有過則改。
Phong lôi, Ích. Quân tử dĩ kiến thiện tắc thiên, hữu quá tắc cải.
Gió và sấm là Ích; người quân tử theo đó thấy điều thiện thì theo, có lỗi thì sửa.
Thoán truyện
《益》、損上益下,民說无疆。自上下下,其道大光。「利有攸往」、中正有慶,「利涉大川」、木道乃行。《益》動而巽,日進无疆。天施地生,其益无方。凡益之道,與時偕行。
Ích là bớt trên thêm dưới, dân vui không bờ bến; từ trên hạ mình xuống dưới, đạo ấy sáng lớn. Lợi đi vì trung chính có phúc, lợi vượt sông vì đạo của gỗ (thuyền) được thi hành. Động mà thuận, ngày tiến không cùng; trời ban đất sinh, cái ích không có giới hạn — đạo của sự ích luôn đi cùng thời.
Sáu hào
初九 · Lợi dụng vi đại tác, nguyên cát, vô cữu.
利用為大作,元吉,无咎。
Lợi dùng để làm việc lớn, rất tốt, không lỗi.
Ý chính: Được trợ lực thì làm việc lớn, nhưng phải làm cho thật tốt.
六二 · Hoặc ích chi, thập bằng chi quy phất khắc vi. Vĩnh trinh cát. Vương dụng hưởng vu Đế, cát.
或益之,十朋之龜弗克違。永貞吉。王用享于帝,吉。
Có người làm lợi cho, con rùa giá mười bằng không thể từ chối. Giữ chính bền lâu thì tốt. Vua dùng để tế Thượng Đế, tốt.
Ý chính: Ích lợi đến tự nhiên; giữ bền chính đạo.
六三 · Ích chi, dụng hung sự vô cữu. Hữu phu, trung hành. Cáo công dụng khuê.
益之,用凶事无咎。有孚,中行。告公用圭。
Được làm lợi qua việc không thuận (hoạn nạn) thì không lỗi. Có lòng tin, đi đường giữa. Cầm ngọc khuê báo với bậc công.
Ý chính: Dùng ích lợi để cứu việc khó, minh bạch thì không sai.
六四 · Trung hành cáo công, tòng, lợi dụng vi y thiên quốc.
中行告公,從,利用為依遷國。
Đi đường giữa, báo với bậc công thì được nghe theo; lợi dùng làm chỗ dựa cho việc dời đô.
Ý chính: Đúng mực và minh bạch thì đề xuất lớn được ủng hộ.
九五 · Hữu phu huệ tâm, vật vấn, nguyên cát. Hữu phu huệ ngã đức.
有孚惠心,勿問,元吉。有孚惠我德。
Có lòng thành làm ơn, chẳng cần hỏi, rất tốt. Người có lòng tin ghi ơn đức của ta.
Ý chính: Thành tâm làm ơn thì tự được đáp lại.
上九 · Mạc ích chi, hoặc kích chi, lập tâm vật hằng, hung.
莫益之,或擊之,立心勿恆,凶。
Không ai làm lợi cho, có kẻ đánh vào; lập lòng không bền, xấu.
Ý chính: Chỉ biết lấy lợi cho mình, lòng không bền thì không thuận.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.