Quẻ 40: Giải · Lôi Thủy Giải 解 ䷧
Khó khăn được tháo gỡ: nếu không còn việc gì thì trở về ổn định, còn việc thì làm nhanh gọn; thời điểm cho sự khoan dung, gỡ bỏ.
- Nội quái (dưới)
- Khảm (Thủy)
- Ngoại quái (trên)
- Chấn (Lôi)
Quẻ từ
利西南。无所往,其來復吉。有攸往,夙吉。
Lợi tây nam. Vô sở vãng, kỳ lai phục cát. Hữu du vãng, túc cát.
Lợi ở hướng tây nam. Không có chỗ phải đi thì quay về là tốt. Có việc phải đi thì đi sớm là tốt.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Giải lợi về phương Tây Nam, không thửa đi, thì lại lại, có thửa đi, sớm thì tốt.
Đại tượng
雷雨作,《解》。君子以赦過宥罪。
Lôi vũ tác, Giải. Quân tử dĩ xá quá hựu tội.
Sấm mưa nổi lên là Giải; người quân tử theo đó tha lỗi lầm, khoan giảm tội.
Thoán truyện
《解》、險以動,動而免乎險,《解》。《解》「利西南」、往得眾也,「其來復吉」、乃得中也。「有攸往夙吉」、往有功也。天地解而雷雨作,雷雨作而百果草木皆甲坼。《解》之時大矣哉!
Giải là gặp hiểm mà động, động mà thoát khỏi hiểm. Lợi tây nam vì đi thì được đông người; quay về tốt vì được trung; có việc đi sớm thì tốt vì đi thì có công. Trời đất cởi mở thì sấm mưa nổi, sấm mưa nổi thì trăm loài cây trái cỏ cây đều nứt vỏ nảy mầm; thời Giải thật lớn.
Sáu hào
初六 · Vô cữu.
无咎。
Không lỗi.
Ý chính: Khó khăn vừa gỡ, giữ yên là ổn.
九二 · Điền hoạch tam hồ, đắc hoàng thỉ, trinh cát.
田獲三狐,得黃矢,貞吉。
Đi săn bắt được ba con cáo, được mũi tên vàng; chính bền thì tốt.
Ý chính: Trừ được điều gian, giữ ngay thẳng và vừa phải thì tốt.
六三 · Phụ thả thừa, trí khấu chí, trinh lận.
負且乘,致寇至,貞吝。
Vừa gánh đồ vừa ngồi xe, chuốc giặc kéo đến; cố giữ thì đáng tiếc.
Ý chính: Ở vị không xứng mà phô trương thì tự chuốc phiền.
九四 · Giải nhi mẫu, bằng chí tư phu.
解而拇,朋至斯孚。
Gỡ bỏ ngón chân cái của ngươi (kẻ bám theo), bạn bè đến mới tin.
Ý chính: Dứt bỏ quan hệ không lành thì bạn tốt mới đến.
六五 · Quân tử duy hữu giải, cát, hữu phu vu tiểu nhân.
君子維有解,吉,有孚于小人。
Người quân tử biết cởi gỡ, tốt; kẻ tiểu nhân cũng thấy được lòng tin ấy.
Ý chính: Người có đức gỡ rối thì điều xấu tự rút lui.
上六 · Công dụng xạ chuẩn vu cao dung chi thượng, hoạch chi, vô bất lợi.
公用射隼于高墉之上,獲之,无不利。
Bậc công bắn chim cắt trên tường thành cao, bắn được, không gì không lợi.
Ý chính: Đủ điều kiện thì dứt khoát trừ điều cản trở.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.