Mở ứng dụng

Quẻ 4: Mông · Sơn Thủy Mông 蒙 ䷃

Lúc còn non nớt, chưa sáng tỏ: người cần học phải tự tìm đến và thành tâm hỏi một lần; người dạy giữ chính, quả quyết mà nuôi đức.

Nội quái (dưới)
Khảm (Thủy)
Ngoại quái (trên)
Cấn (Sơn)

Quẻ từ

亨。匪我求童蒙,童蒙來求我。初筮告,再三瀆,瀆則不告。利貞。

Hanh. Phỉ ngã cầu đồng mông, đồng mông lai cầu ngã. Sơ phệ cáo, tái tam độc, độc tắc bất cáo. Lợi trinh.

Hanh thông. Không phải ta tìm đứa trẻ mờ tối, mà đứa trẻ mờ tối đến tìm ta. Bói lần đầu thì bảo cho; hỏi lại hai ba lần là nhờn, nhờn thì không bảo. Lợi ở sự chính bền.

Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Mông hanh, chẳng phải ta tìm trẻ thơ, trẻ thơ tìm ta. Mới bói bảo: hai, ba lần nhàm, không bảo. Lợi về sự chính.

Đại tượng

山下出泉,《蒙》。君子以果行育德。

Sơn hạ xuất tuyền, Mông. Quân tử dĩ quả hạnh dục đức.

Dưới núi có suối chảy ra là Mông; người quân tử theo đó quả quyết trong việc làm và nuôi dưỡng đức.

Thoán truyện

《蒙》,山下有險,險而止,《蒙》。《蒙》「亨」,以亨行,時中也。「匪我求童蒙、童蒙來求我」,志應也。「初筮告」、以剛中也。「再三瀆、瀆則不告」,瀆蒙也。蒙以養正,聖功也。

Mông là dưới núi có hiểm, gặp hiểm mà dừng. Mông được thông vì hành theo lẽ thông, hợp thời và đúng mực; trò tìm thầy là vì chí hai bên ứng nhau, bói lần đầu được bảo là nhờ cương mà đắc trung, hỏi lặp lại là làm nhờn sự học. Lấy sự mông muội mà nuôi dưỡng điều chính là công việc của bậc thánh.

Sáu hào

初六 · Phát mông, lợi dụng hình nhân, dụng thoát trất cốc, dĩ vãng lận.

發蒙,利用刑人,用說桎梏,以往吝。

Mở mang kẻ tối tăm; lợi dùng hình phạt để răn người, cởi bỏ gông cùm; nếu cứ thế mà đi thì đáng tiếc.

Ý chính: Bước đầu dạy dỗ cần có kỷ luật, nhưng không nên chỉ dựa vào trừng phạt.

九二 · Bao mông, cát. Nạp phụ cát. Tử khắc gia.

包蒙,吉。納婦吉。子克家。

Bao dung kẻ còn tối tăm thì tốt; cưới vợ tốt; con đảm đương được nhà.

Ý chính: Rộng lượng với người chưa hiểu, biết dung nạp thì gánh vác được việc.

六三 · Vật dụng thú nữ, kiến kim phu, bất hữu cung. Vô du lợi.

勿用取女,見金夫,不有躬。无攸利。

Chớ lấy người con gái này; thấy kẻ lắm tiền thì không giữ được thân mình; không có gì lợi.

Ý chính: Chọn người cộng tác nên xét phẩm hạnh, tránh người dễ đổi lòng vì lợi.

六四 · Khốn mông, lận.

困蒙,吝。

Bị vây hãm trong sự tối tăm; đáng tiếc.

Ý chính: Xa thầy bạn hiền thì khó thoát mê muội; nên chủ động tìm người chỉ dẫn.

六五 · Đồng mông, cát.

童蒙,吉。

Sự non nớt của trẻ nhỏ; tốt.

Ý chính: Giữ lòng khiêm tốn, sẵn sàng học hỏi thì tốt.

上九 · Kích mông, bất lợi vi khấu, lợi ngự khấu.

擊蒙,不利為寇,利禦寇。

Đánh vào sự tối tăm; không lợi khi làm kẻ cướp, lợi khi chống kẻ cướp.

Ý chính: Sửa sai nên nhằm ngăn cái xấu, không nên quá tay gây hại.

Nguồn:
github.com/kanripo/KR1a0001
github.com/

Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.

Quẻ 3Quẻ 5Cả 64 quẻ