Quẻ 34: Đại Tráng · Lôi Thiên Đại Tráng 大壯 ䷡
Sức mạnh đang lên cao: càng mạnh càng phải giữ chính và tự kiềm chế theo khuôn phép.
- Nội quái (dưới)
- Càn (Thiên)
- Ngoại quái (trên)
- Chấn (Lôi)
Quẻ từ
利貞。
Lợi trinh.
Lợi ở sự chính bền.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Đại tráng lợi về sự chính.
Đại tượng
雷在天上,《大壯》。君子以非禮弗履。
Lôi tại thiên thượng, Đại Tráng. Quân tử dĩ phi lễ phất lý.
Sấm ở trên trời là Đại Tráng; người quân tử theo đó điều gì không hợp lễ thì không bước vào.
Thoán truyện
《大壯》、大者壯也。剛以動,故壯。《大壯》「利貞」,大者、正也。正大而天地之情可見矣。
Đại Tráng là cái lớn mạnh mẽ; cương mà động nên mạnh. Lợi chính vì cái lớn phải chính; chính và lớn thì thấy được tình của trời đất.
Sáu hào
初九 · Tráng vu chỉ, chinh hung hữu phu.
壯于趾,征凶有孚。
Mạnh ở ngón chân; tiến đi thì xấu, điều ấy chắc chắn.
Ý chính: Mới có chút sức đã vội tiến thì không thuận.
九二 · Trinh cát.
貞吉。
Chính bền thì tốt.
Ý chính: Giữ mức vừa phải, đúng chỗ thì tốt.
九三 · Tiểu nhân dụng tráng, quân tử dụng võng, trinh lệ. Đê dương xúc phiên, luy kỳ giác.
小人用壯,君子用罔,貞厲。羝羊觸藩,羸其角。
Kẻ tiểu nhân dùng sức mạnh, người quân tử thì không dùng; cố giữ thì nguy. Dê đực húc rào, mắc kẹt sừng.
Ý chính: Cậy sức mà xông tới dễ tự làm mình mắc kẹt.
九四 · Trinh cát, hối vong. Phiên quyết bất luy, tráng vu đại dư chi phúc.
貞吉,悔亡。藩決不羸,壯于大輿之輹。
Chính bền thì tốt, hối hận mất đi. Rào bung ra, sừng không mắc kẹt; mạnh như trục bánh của cỗ xe lớn.
Ý chính: Chính đáng và bền bỉ thì trở ngại tự mở, có thể tiến.
六五 · Táng dương vu dịch, vô hối.
喪羊于易,无悔。
Mất dê ở nơi bờ cõi (hoặc: lúc dễ dàng), không hối.
Ý chính: Buông bớt sự cứng cỏi không cần thiết thì không phải hối.
上六 · Đê dương xúc phiên, bất năng thoái, bất năng toại, vô du lợi, gian tắc cát.
羝羊觸藩,不能退,不能遂,无攸利,艱則吉。
Dê đực húc rào, không lui được, không tiến được, không có gì lợi; chịu gian khó thì tốt.
Ý chính: Khi đã kẹt, nhận rõ khó khăn và kiên nhẫn thì sẽ qua.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.