Quẻ 27: Di · Sơn Lôi Di 頤 ䷚
Sự nuôi dưỡng — thân, tâm và người khác — phải đúng đắn; nhìn cách một người tự nuôi mình và nuôi người là biết họ; khởi đầu từ giữ lời nói và điều độ ăn uống.
- Nội quái (dưới)
- Chấn (Lôi)
- Ngoại quái (trên)
- Cấn (Sơn)
Quẻ từ
貞吉。觀頤,自求口實。
Trinh cát. Quan di, tự cầu khẩu thực.
Giữ chính thì tốt. Xem cách nuôi dưỡng, (xem) tự tìm cái ăn cho miệng mình.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Di chính tốt, xem sự nuôi, tự tìm cái thật của miệng.
Đại tượng
山下有雷,《頤》。君子以慎言語、節飲食。
Sơn hạ hữu lôi, Di. Quân tử dĩ thận ngôn ngữ, tiết ẩm thực.
Dưới núi có sấm là Di; người quân tử theo đó cẩn thận lời nói, tiết chế ăn uống.
Thoán truyện
《頤》「貞吉」,養正則吉也。「觀頤」、觀其所養也,「自求口實」、觀其自養也。天地養萬物,聖人養賢以及萬民,《頤》之時大矣哉!
Di chính thì tốt, nuôi điều chính thì tốt. Xem cách nuôi là xem mình nuôi ai, tự tìm cái ăn là xem mình tự nuôi ra sao. Trời đất nuôi muôn vật, thánh nhân nuôi người hiền để lan tới muôn dân; thời của sự nuôi dưỡng thật lớn.
Sáu hào
初九 · Xả nhĩ linh quy, quan ngã đoá di, hung.
舍爾靈龜,觀我朵頤,凶。
Bỏ con rùa thiêng của ngươi, nhìn ta mà trễ hàm thèm thuồng; xấu.
Ý chính: Bỏ cái quý mình có để thèm muốn của người khác thì không thuận.
六二 · Điên di, phất kinh vu khâu, di, chinh hung.
顛頤,拂經于丘,頤、征凶。
Lộn ngược mà xin nuôi từ người dưới, trái lẽ thường; cầu nuôi ở gò cao, tiến đi thì không thuận.
Ý chính: Tìm sự nuôi dưỡng sai chỗ, trái lẽ thường thì không thuận.
六三 · Phất di trinh, hung, thập niên vật dụng, vô du lợi.
拂頤貞、凶,十年勿用,无攸利。
Trái với đạo nuôi dưỡng, cố giữ thì không thuận; mười năm chớ dùng, không có gì lợi.
Ý chính: Theo đuổi điều trái đạo nuôi dưỡng thân tâm thì lâu dài không lợi.
六四 · Điên di, cát. Hổ thị đam đam, kỳ dục trục trục, vô cữu.
顛頤,吉。虎視眈眈,其欲逐逐,无咎。
Lộn ngược mà xin nuôi từ người dưới, tốt. Như hổ nhìn chằm chằm, lòng mong muốn liên tục không dứt; không lỗi.
Ý chính: Người trên biết cầu người tài giúp, chuyên chú bền bỉ thì không lỗi.
六五 · Phất kinh, cư trinh, cát, bất khả thiệp đại xuyên.
拂經,居貞、吉,不可涉大川。
Trái lẽ thường; ở yên giữ chính thì tốt; không thể vượt sông lớn.
Ý chính: Tự lực chưa đủ, nên dựa vào người giỏi, chưa làm việc lớn.
上九 · Do di, lệ, cát. Lợi thiệp đại xuyên.
由頤,厲、吉。利涉大川。
Mọi người nhờ đó mà được nuôi; biết nguy thì tốt; lợi vượt sông lớn.
Ý chính: Gánh trách nhiệm nuôi dưỡng nhiều người, luôn thận trọng thì làm được việc lớn.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.