Quẻ 2: Khôn · Thuần Khôn (Khôn Vi Địa) 坤 ䷁
Đức thuận, dày, bao dung của đất: biết theo sau, giữ chính và yên định thì việc thông; người noi theo lấy đức dày nâng đỡ mọi việc.
- Nội quái (dưới)
- Khôn (Địa)
- Ngoại quái (trên)
- Khôn (Địa)
Quẻ từ
元亨。利牝馬之貞。君子有攸往,先迷後得主,利,西南得朋,東北喪朋。安貞吉。
Nguyên hanh. Lợi tẫn mã chi trinh. Quân tử hữu du vãng, tiên mê hậu đắc chủ, lợi, tây nam đắc bằng, đông bắc táng bằng. An trinh cát.
Khởi đầu lớn, hanh thông. Lợi ở sự chính bền của ngựa cái. Người quân tử có việc đi: đi trước thì lạc, theo sau thì được chủ, có lợi; phía tây nam được bạn, phía đông bắc mất bạn. Yên giữ chính thì tốt.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ khôn: Đầu cả, hanh thông, Lợi về nết trinh của ngựa cái. Quân tử có sự đi. Trước mê, sau được. Chủ về lợi. Phía Tây Nam được bạn, phía Đông Bắc mất bạn. Yên phận giữ nết trinh thì tốt.
Đại tượng
地勢坤。君子以厚德載物。
Địa thế khôn. Quân tử dĩ hậu đức tải vật.
Thế đất là thuận (Khôn); người quân tử theo đó lấy đức dày mà chở nâng muôn vật.
Thoán truyện
至哉「坤元」,萬物資生,乃順承天。坤厚載物,德合无疆。含弘光大,品物咸「亨」。「牝馬」地類,行地无疆,柔順「利貞」。「君子」攸行,「先迷」失道,「後」順「得」常。「西南得朋」,乃與類行。「東北喪朋」,乃終有慶。「安貞」之「吉」,應地无疆。
Đức khởi đầu của Khôn thật tột bậc: muôn vật nhờ đó mà sinh, thuận theo mà nối trời; đất dày chở vật, đức hợp với sự vô cùng. Ngựa cái thuộc loài đất, đi trên đất không giới hạn, mềm thuận mà chính bền; đi trước thì lạc đường, theo sau thì thuận và được lẽ thường. Mất bạn ở đông bắc rốt cuộc lại có phúc; yên giữ chính mà tốt là vì ứng với đất vô cùng.
Sáu hào
初六 · Lý sương, kiên băng chí.
履霜、堅冰至。
Giẫm lên sương, rồi băng cứng sẽ đến.
Ý chính: Dấu hiệu nhỏ báo trước xu thế lớn; nên sớm nhận biết và phòng bị.
六二 · Trực, phương, đại, bất tập vô bất lợi.
直、方、大,不習无不利。
Thẳng, vuông vức, rộng lớn; không cần tập luyện mà không gì không lợi.
Ý chính: Giữ đức ngay thẳng, đúng mực tự nhiên thì việc đều thuận.
六三 · Hàm chương khả trinh, hoặc tùng vương sự, vô thành hữu chung.
含章可貞,或從王事,无成有終。
Ngậm giữ vẻ đẹp bên trong, có thể giữ chính bền; nếu theo việc vua, không giành thành công về mình mà có kết cục tốt.
Ý chính: Giấu tài, làm tròn phận sự, không kể công thì có kết quả trọn vẹn.
六四 · Quát nang, vô cữu vô dự.
括囊,无咎无譽。
Thắt miệng túi lại; không lỗi, cũng không được khen.
Ý chính: Lúc chưa thuận nên kín đáo, thận trọng lời nói để tránh lỗi.
六五 · Hoàng thường nguyên cát.
黃裳元吉。
Xiêm màu vàng; rất tốt.
Ý chính: Giữ đức trung hoà, khiêm nhu ở vị cao thì rất tốt.
上六 · Long chiến vu dã, kỳ huyết huyền hoàng.
龍戰于野,其血玄黃。
Rồng đánh nhau ngoài đồng, máu chúng xanh đen và vàng.
Ý chính: Nhu đến cực mà tranh với cương sẽ tổn hại cả hai; nên tránh đối đầu.
用六 · Lợi vĩnh trinh.
利永貞。
Lợi ở sự chính bền lâu dài.
Ý chính: Mềm mỏng mà giữ chính lâu bền thì có lợi.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.