Quẻ 18: Cổ · Sơn Phong Cổ 蠱 ䷑
Sửa chữa chỗ hư hỏng tích tụ lâu ngày: phải dám dấn thân, chuẩn bị kỹ trước và theo dõi sau khi làm, đồng thời chấn hưng tinh thần mọi người.
- Nội quái (dưới)
- Tốn (Phong)
- Ngoại quái (trên)
- Cấn (Sơn)
Quẻ từ
元亨。利涉大川,先甲三日,後甲三日。
Nguyên hanh. Lợi thiệp đại xuyên, tiên giáp tam nhật, hậu giáp tam nhật.
Rất hanh thông. Lợi vượt sông lớn; trước ngày Giáp ba ngày, sau ngày Giáp ba ngày.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ Cổ cả, hanh, lợi về sang sông lớn. Trước giáp ba ngày, sau giáp ba ngày.
Đại tượng
山下有風,《蠱》。君子以振民育德。
Sơn hạ hữu phong, Cổ. Quân tử dĩ chấn dân dục đức.
Dưới núi có gió là Cổ; người quân tử theo đó chấn hưng dân chúng, nuôi dưỡng đức.
Thoán truyện
《蠱》、剛上而柔下,巽而止,《蠱》。《蠱》「元亨」,而天下治也。「利涉大川」、往有事也。「先甲三日、後甲三日」,終則有始,天行也。
Cổ là cương ở trên, nhu ở dưới, thuận mà dừng (nên sinh hư hỏng). Cổ mà rất thông thì thiên hạ được trị; lợi vượt sông lớn là đi thì có việc phải làm. Trước Giáp ba ngày, sau Giáp ba ngày: hết thì lại bắt đầu, đó là sự vận hành của trời.
Sáu hào
初六 · Cán phụ chi cổ, hữu tử, khảo vô cữu, lệ chung cát.
幹父之蠱,有子,考无咎,厲終吉。
Sửa sang việc hỏng của cha; có người con như thế, cha không lỗi; tuy nguy nhưng cuối cùng tốt.
Ý chính: Chủ động sửa cái sai để lại từ trước, dù khó nhưng kết quả tốt.
九二 · Cán mẫu chi cổ, bất khả trinh.
幹母之蠱,不可貞。
Sửa sang việc hỏng của mẹ; không thể cứng nhắc.
Ý chính: Sửa sai với người thân cần mềm mỏng, khéo léo.
九三 · Cán phụ chi cổ, tiểu hữu hối, vô đại cữu.
幹父之蠱,小有悔,无大咎。
Sửa sang việc hỏng của cha; có chút ăn năn, không lỗi lớn.
Ý chính: Sửa sai hơi quá tay có thể gây chút hối tiếc nhưng không sai lớn.
六四 · Dụ phụ chi cổ, vãng kiến lận.
裕父之蠱,往見吝。
Dung túng việc hỏng của cha; cứ thế đi tới sẽ thấy đáng tiếc.
Ý chính: Nhân nhượng, bỏ mặc cái sai thì càng về sau càng khó.
六五 · Cán phụ chi cổ, dụng dự.
幹父之蠱,用譽。
Sửa sang việc hỏng của cha, được tiếng khen.
Ý chính: Sửa sai bằng đức và sự hợp tác thì được ghi nhận.
上九 · Bất sự vương hầu, cao thượng kỳ sự.
不事王侯,高尚其事。
Không phụng sự vương hầu, tự đề cao việc của mình.
Ý chính: Việc đã xong, có thể lui về giữ chí hướng thanh cao của mình.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.