Quẻ 13: Đồng Nhân · Thiên Hỏa Đồng Nhân 同人 ䷌
Đoàn kết với người một cách công khai, rộng rãi, không bè phái; muốn hợp được nhiều người thì phải phân biệt rõ ràng từng loại, từng việc.
- Nội quái (dưới)
- Ly (Hỏa)
- Ngoại quái (trên)
- Càn (Thiên)
Quẻ từ
同人于野,亨。利涉大川。利君子貞。
Đồng nhân vu dã, hanh. Lợi thiệp đại xuyên. Lợi quân tử trinh.
Hòa đồng với người ở nơi đồng nội (rộng mở), hanh thông. Lợi vượt sông lớn. Lợi cho sự chính bền của quân tử.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Cùng người ở đồng, hanh thông, lợi về sự sang sông lớn, lợi cho sự chính bền của đấng quân tử.
Đại tượng
天與火、《同人》。君子以類族辨物。
Thiên dữ hỏa, Đồng Nhân. Quân tử dĩ loại tộc biện vật.
Trời với lửa (cùng hướng lên) là Đồng Nhân; người quân tử theo đó phân loại theo nhóm, phân biệt sự vật.
Thoán truyện
《同人》,柔得位得中而應乎乾曰《同人》。《同人》曰、「同人于野、亨、利涉大川」,乾行也。文明以健,中正而應,「君子」正也。唯君子為能通天下之志。
Đồng Nhân là hào nhu được ngôi, đắc trung mà ứng với Càn. Hòa đồng nơi đồng nội, thông, lợi vượt sông lớn là sức đi của Càn. Văn minh mà mạnh, trung chính mà ứng, đó là chính đạo của quân tử; chỉ quân tử mới thông được chí của thiên hạ.
Sáu hào
初九 · Đồng nhân vu môn, vô cữu.
同人于門,无咎。
Hoà đồng với người ngay ở cửa; không lỗi.
Ý chính: Mở lòng giao hảo công khai, không riêng tư thì không lỗi.
六二 · Đồng nhân vu tông, lận.
同人于宗,吝。
Chỉ hoà đồng trong dòng họ; đáng tiếc.
Ý chính: Chỉ gắn bó trong nhóm nhỏ thân thuộc thì hẹp hòi, hạn chế.
九三 · Phục nhung vu mãng, thăng kỳ cao lăng, tam tuế bất hưng.
伏戎于莽,升其高陵,三歲不興。
Phục binh trong bụi rậm, lên gò cao dòm ngó; ba năm không dấy lên được.
Ý chính: Ngấm ngầm tranh giành mà thế không đủ thì kéo dài vô ích.
九四 · Thừa kỳ dung, phất khắc công, cát.
乘其墉,弗克攻,吉。
Leo lên tường thành mà không đánh vào; tốt.
Ý chính: Biết dừng đúng lúc, quay về lẽ phải thay vì cố tấn công thì tốt.
九五 · Đồng nhân tiên hào đào nhi hậu tiếu, đại sư khắc, tương ngộ.
同人先號咷而後笑,大師克,相遇。
Hoà đồng với người, trước kêu khóc, sau cười; đại quân thắng rồi mới gặp được nhau.
Ý chính: Người đồng lòng dù bị ngăn cách lúc đầu, vượt trở ngại rồi sẽ đoàn tụ vui vẻ.
上九 · Đồng nhân vu giao, vô hối.
同人于郊,无悔。
Hoà đồng với người ở ngoài đồng xa; không ăn năn.
Ý chính: Đứng ngoài, chưa thật gắn bó thì tuy không hối nhưng chưa trọn chí.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.