Quẻ 10: Lý · Thiên Trạch Lý 履 ䷉
Bước đi giữa chỗ nguy (như giẫm đuôi hổ) bằng thái độ hòa nhã, đúng lễ và rõ tôn ti thì vẫn an toàn và thông suốt.
- Nội quái (dưới)
- Đoài (Trạch)
- Ngoại quái (trên)
- Càn (Thiên)
Quẻ từ
履虎尾,不咥人。亨。
Lý hổ vĩ, bất điệt nhân. Hanh.
Giẫm lên đuôi hổ, (hổ) không cắn người. Hanh thông.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Xéo đuôi cọp, không cắn người, hanh!
Đại tượng
上天下澤,《履》。君子以辯上下,定民志。
Thượng thiên hạ trạch, Lý. Quân tử dĩ biện thượng hạ, định dân chí.
Trên là trời, dưới là đầm: Lý; người quân tử theo đó phân biệt trên dưới, làm định yên lòng dân.
Thoán truyện
《履》、柔履剛也。說而應乎乾,是以「履虎尾、不咥人、亨」,剛中正、履帝位而不疚,光明也。
Lý là mềm giẫm lên cứng; vui hòa mà ứng với Càn nên giẫm đuôi hổ mà hổ không cắn, được thông. Cương trung chính, bước lên ngôi đế mà không áy náy, đó là sáng tỏ.
Sáu hào
初九 · Tố lý vãng, vô cữu.
素履往,无咎。
Bước đi giản dị theo nếp mộc mạc; không lỗi.
Ý chính: Giữ sự giản dị, làm theo chí hướng của mình thì không lỗi.
九二 · Lý đạo thản thản, u nhân trinh cát.
履道坦坦,幽人貞吉。
Đường đi bằng phẳng; người ở ẩn giữ chính thì tốt.
Ý chính: Lòng an tĩnh, không bon chen thì đi đường bằng phẳng.
六三 · Miễu năng thị, bả năng lý, lý hổ vĩ, điệt nhân hung. Võ nhân vi vu đại quân.
眇能視,跛能履,履虎尾,咥人凶。武人為于大君。
Mắt chột mà tưởng nhìn được, chân què mà tưởng đi được; giẫm đuôi hổ, hổ cắn người, xấu. Kẻ võ biền mà làm việc của bậc đại quân.
Ý chính: Tự đánh giá quá cao năng lực mà làm việc vượt sức thì không thuận.
九四 · Lý hổ vĩ sách sách, chung cát.
履虎尾愬愬,終吉。
Giẫm đuôi hổ mà nơm nớp thận trọng, cuối cùng tốt.
Ý chính: Ở chỗ nguy mà biết dè dặt, cẩn trọng thì kết quả tốt.
九五 · Quyết lý trinh lệ.
夬履貞厲。
Bước đi quả quyết; cố giữ thì có nguy.
Ý chính: Có quyền thì dễ quyết đoán quá mức, cần tự cảnh tỉnh.
上九 · Thị lý khảo tường, kỳ toàn, nguyên cát.
視履考祥,其旋,元吉。
Nhìn lại bước đã đi, xét điềm lành dữ; quay về được trọn vẹn thì rất tốt.
Ý chính: Tổng kết, soi xét lại hành trình thì thu được kết quả tốt.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.