Quẻ 64: Vị Tế · Hỏa Thủy Vị Tế 未濟 ䷿
Việc chưa xong, đang ở chặng cuối: dễ hỏng vì thiếu sức hoặc chủ quan; cần thận trọng, phân định rõ ràng, sắp xếp đúng chỗ để đi đến cùng.
- Nội quái (dưới)
- Khảm (Thủy)
- Ngoại quái (trên)
- Ly (Hỏa)
Quẻ từ
亨。小狐汔濟,濡其尾,无攸利。
Hanh. Tiểu hồ ngật tế, nhu kỳ vĩ, vô du lợi.
Hanh thông. Con cáo nhỏ sắp qua được sông thì ướt đuôi, không có gì lợi.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Quẻ vị tế hanh, con cáo nhỏ hầu sang, ướt thửa đuôi, không thửa lợi.
Đại tượng
火在水上,《未濟》。君子以慎辨物居方。
Hỏa tại thủy thượng, Vị Tế. Quân tử dĩ thận biện vật cư phương.
Lửa ở trên nước là Vị Tế; người quân tử theo đó thận trọng phân biệt sự vật, đặt mỗi thứ vào đúng chỗ của nó.
Thoán truyện
《未濟》「亨」、柔得中也。「小狐汔濟」、未出中也。「濡其尾、无攸利」、不續終也。雖不當位、剛柔應也。
Vị Tế thông vì nhu đắc trung. Cáo nhỏ sắp qua sông là chưa ra khỏi chỗ giữa (hiểm); ướt đuôi, không lợi là không nối được đến cùng. Tuy không đúng ngôi nhưng cương nhu ứng nhau.
Sáu hào
初六 · Nhu kỳ vĩ, lận.
濡其尾,吝。
Ướt đuôi, đáng tiếc.
Ý chính: Chưa lượng sức mà vội làm thì đáng tiếc.
九二 · Duệ kỳ luân, trinh cát.
曳其輪,貞吉。
Kéo bánh xe lại, chính bền thì tốt.
Ý chính: Kiềm chế, chờ thời thì tốt.
六三 · Vị tế, chinh hung. Lợi thiệp đại xuyên.
未濟,征凶。利涉大川。
Chưa xong, tiến đi thì xấu. Lợi vượt sông lớn.
Ý chính: Chưa đủ điều kiện thì không cưỡng tiến; tìm cách vượt qua khó khăn.
九四 · Trinh cát, hối vong, chấn dụng phạt Quỷ Phương, tam niên, hữu thưởng vu đại quốc.
貞吉,悔亡,震用伐鬼方,三年,有賞于大國。
Chính bền thì tốt, hối hận mất đi; dấy động để đánh Quỷ Phương, ba năm, được nước lớn ban thưởng.
Ý chính: Kiên trì nỗ lực lâu dài thì được ghi nhận.
六五 · Trinh cát, vô hối. Quân tử chi quang, hữu phu, cát.
貞吉,无悔。君子之光,有孚、吉。
Chính bền thì tốt, không hối. Ánh sáng của người quân tử, có lòng tin, tốt.
Ý chính: Đức sáng và lòng tin đem lại thành công.
上九 · Hữu phu vu ẩm tửu, vô cữu. Nhu kỳ thủ, hữu phu thất thị.
有孚于飲酒,无咎。濡其首,有孚失是。
Tin tưởng mà uống rượu, không lỗi. Ướt cả đầu, tin mà mất lẽ phải.
Ý chính: Vui thì được nhưng quá độ thì mất chừng mực.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.