Quẻ 24: Phục · Địa Lôi Phục 復 ䷗
Sự trở lại của sinh khí sau thời suy: lúc mới hồi phục cần yên tĩnh nuôi dưỡng, để mầm mới lớn dần theo nhịp tự nhiên.
- Nội quái (dưới)
- Chấn (Lôi)
- Ngoại quái (trên)
- Khôn (Địa)
Quẻ từ
亨。出入无疾。朋來无咎。反復其道,七日來復。利有攸往。
Hanh. Xuất nhập vô tật. Bằng lai vô cữu. Phản phục kỳ đạo, thất nhật lai phục. Lợi hữu du vãng.
Hanh thông. Ra vào không bệnh hoạn. Bạn bè đến không lỗi. Quay trở lại trên đường của nó, bảy ngày thì trở về. Lợi khi có việc đi.
Bản dịch Ngô Tất Tố: Lật đi lật lại thửa đạo, bảy ngày lại trở lại, lợi có thửa đi.
Đại tượng
雷在地中,《復》。先王以至日閉關,商旅不行,后不省方。
Lôi tại địa trung, Phục. Tiên vương dĩ chí nhật bế quan, thương lữ bất hành, hậu bất tỉnh phương.
Sấm ở trong đất là Phục; các vua đời trước theo đó vào ngày đông chí đóng cửa ải, thương nhân lữ khách không đi, vua cũng không đi tuần các phương.
Thoán truyện
《復》「亨」。剛反動而以順行。是以「出入无疾、朋來无咎」。「反復其道、七日來復」,天行也。「利有攸往」、剛長也。《復》、其見天地之心乎。
Phục thông: cương trở lại, động mà theo lẽ thuận, nên ra vào không bệnh, bạn đến không lỗi. Quay lại trên đường, bảy ngày trở về, đó là vận hành của trời; lợi khi đi vì cương đang lớn. Ở Phục có thể thấy được lòng của trời đất.
Sáu hào
初九 · Bất viễn phục, vô kỳ hối, nguyên cát.
不遠復,无祗悔,元吉。
Đi chưa xa đã quay về; không đến mức ăn năn; rất tốt.
Ý chính: Sai chưa xa đã biết quay lại thì rất tốt.
六二 · Hưu phục, cát.
休復,吉。
Quay về một cách tốt đẹp; tốt.
Ý chính: Học theo người tốt mà quay về đường chính thì tốt.
六三 · Tần phục, lệ, vô cữu.
頻復,厲、无咎。
Quay về nhiều lần; nguy, nhưng không lỗi.
Ý chính: Sai rồi sửa nhiều lần là bấp bênh, nhưng biết sửa thì vẫn không lỗi.
六四 · Trung hành độc phục.
中行獨復。
Đi giữa đám đông mà riêng mình quay về.
Ý chính: Dám một mình chọn đường đúng giữa số đông.
六五 · Đôn phục, vô hối.
敦復,无悔。
Quay về một cách đôn hậu; không ăn năn.
Ý chính: Thành thật tự xét mà quay về thì không hối tiếc.
上六 · Mê phục, hung, hữu tai sảnh. Dụng hành sư, chung hữu đại bại, dĩ kỳ quốc quân hung, chí vu thập niên bất khắc chinh.
迷復,凶,有災眚。用行師,終有大敗,以其國君凶,至于十年不克征。
Mê lầm không biết quay về; xấu, có điều hại và lỗi lầm. Nếu dùng quân, cuối cùng thua lớn, liên luỵ đến vua nước ấy, xấu; đến mười năm cũng không tiến đánh được.
Ý chính: Lạc hướng mà không chịu quay lại thì hậu quả kéo dài; nên sớm tỉnh ngộ.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.