Quẻ 21: Phệ Hạp · Hỏa Lôi Phệ Hạp 噬嗑 ䷔
Có vật cản ở giữa thì phải cắn đứt mới khép lại được: xử lý dứt khoát chướng ngại bằng phép tắc rõ ràng, quyết đoán mà sáng suốt.
- Nội quái (dưới)
- Chấn (Lôi)
- Ngoại quái (trên)
- Ly (Hỏa)
Quẻ từ
亨。利用獄。
Hanh. Lợi dụng ngục.
Hanh thông. Lợi về việc dùng hình ngục (xét xử).
Bản dịch Ngô Tất Tố: cắn hợp mà hanh.
Đại tượng
雷電《噬嗑》。先王以明罰勑法。
Lôi điện, Phệ Hạp. Tiên vương dĩ minh phạt sắc pháp.
Sấm và chớp là Phệ Hạp; các vua đời trước theo đó làm rõ hình phạt, răn chỉnh pháp lệnh.
Thoán truyện
頤中有物曰《噬嗑》。《噬嗑》而「亨」,剛柔分,動而明,雷電合而章。柔得中而上行,雖不當位,「利用獄」也。
Trong miệng có vật (chắn) gọi là Phệ Hạp; cắn mà khép lại được thì thông. Cương nhu phân rõ, động mà sáng, sấm chớp hợp nhau mà rõ ràng; hào nhu đắc trung mà đi lên, tuy không đúng ngôi nhưng lợi dùng vào việc xét xử.
Sáu hào
初九 · Lũ giảo diệt chỉ, vô cữu.
屨校滅趾,无咎。
Chân mang cùm che lấp ngón chân; không lỗi.
Ý chính: Răn nhẹ từ lỗi nhỏ ban đầu để ngăn sai phạm lớn, không lỗi.
六二 · Phệ phu diệt tỵ, vô cữu.
噬膚滅鼻,无咎。
Cắn miếng thịt mềm, ngập cả mũi; không lỗi.
Ý chính: Việc xử lý dễ nhưng hơi quá tay, vẫn không lỗi.
六三 · Phệ tích nhục ngộ độc, tiểu lận, vô cữu.
噬腊肉遇毒,小吝,无咎。
Cắn miếng thịt khô, gặp chất độc; hơi đáng tiếc, không lỗi.
Ý chính: Xử lý việc khó khi thiếu uy thế thì gặp phản ứng, nhưng không lỗi lớn.
九四 · Phệ can chỉ, đắc kim thỉ. Lợi gian trinh, cát.
噬乾胏,得金矢。利艱貞、吉。
Cắn miếng thịt khô còn xương, được mũi tên đồng; lợi giữ chính trong gian khó, tốt.
Ý chính: Việc khó cần sự cứng rắn và ngay thẳng, kiên trì thì tốt.
六五 · Phệ can nhục, đắc hoàng kim. Trinh lệ vô cữu.
噬乾肉,得黃金。貞厲无咎。
Cắn miếng thịt khô, được vàng; giữ chính dù nguy thì không lỗi.
Ý chính: Xử việc bằng sự trung hoà, cứng rắn vừa phải, luôn cảnh giác thì không lỗi.
上九 · Hà giảo diệt nhĩ, hung.
何校滅耳,凶。
Cổ mang gông che lấp cả tai; xấu.
Ý chính: Không chịu nghe lời can, sai lầm tích tụ thì không thuận.
Nguyên văn theo bản Chu Dịch (Kanripo, Tứ khố); phiên âm, dịch nghĩa và ý chính do Thiên Tinh Các biên soạn. Kinh Dịch để suy ngẫm, không phải lời phán.